This site uses cookies

We use the information stored by cookies for statistical purposes and to adapt the site to individual needs of users. Cookies may also be used by research companies we cooperate with and suppliers of multimedia applications. You may change cookie settings in your web browser.

Using the website without changing the settings for cookies means that they will be saved in the device memory. For more information see our Cookies policy.

close

Current issue:

Current issue

Back

angielskipolskiniemiecki

angielski
Józef Telz

Creator of the National Printing House in Cracow
Naphtali Józef Telz came from a Jewish family of modest means. He started his vocational training in Lvov (now in Ukraine) at the age of 14, and passed through almost all the stages of learning his trade over several years. He also went to Germany, Switzerland and France to continue his training. After he came back from abroad he was employed as a typesetter in a printing house in Lvov. After three years he moved to Cracow, where he started his own business in a small and at first neglected print shop, which he turned into a large and modern print shop. The business developed and, therefore, had to be moved to new premises several times, until it started functioning as the National Printing House, which was situated in the former ul. Wolska (now ul. Piłsudskiego), where it stayed for many years.
Józef Telz was not only an expert at his job, but also a very skillful organiser, and in 1900 he became the first person in Cracow to use electricity to power printing machines. He continued to develop, improve and modernise the process of printing in his house by means of introducing modern printing technologies. Books that were printed at the National Printing House had a rich graphic layout and numerous illustrations. Many leading editors, such as J. Mortkowicz, L. Fischer and W. Trzaska used the services of the printing house, which continued to grow. Among the books printed by Telz there were various encyclopaedias, a multi-volume encyclopeadia of geography, a history of painting in Poland, the Bible in Hebrew and many other well known and appreciated volumes.
Telz won universal respect and recognition, receiving numerous distinctions and awards at exhibitions in Poland and abroad. He also performed many honourable social functions, such as President of the Association of Owners of Printing Houses in Małopolska and President of the Price Board.
In February 1939 he converted to Catholicism, took the name of Józef and used the names Napoleon Józef ever since. In 1941, seriously ill with diabetes, he and his family left Cracow and went to Warsaw, where they hid from the Nazis and where he eventually died. The National Printing House was nationalised in 1952.

polski
Józef Telz

Twórca Drukarni Narodowej w Krakowie
Naftali Józef Telz pochodził z niezamożnej rodziny żydowskiej. W wieku 14 lat, rozpoczął naukę zawodu drukarza we Lwowie. Przez kilka lat, przeszedł przez wszystkie niemal etapy nauki zawodu Wyjechał także na dalsze szkolenie do Niemiec, Szwajcarii i Francji. W kraju, po powrocie z zagranicy został zatrudniony w charakterze zecera w drukarni lwowskiej. Po trzyletniej tam pracy, przyjechał do Krakowa i rozpoczął własną działalność jako właściciel niedużej i zaniedbanej początkowo drukarni, którą wkrótce przekształcił w nowoczesny, wielki zakład poligraficzny. W miarę rozwoju przedsiębiorstwa, zmieniały się siedziby zakładu, aby wreszcie na wiele lat, zaczęło ono funkcjonować jako Drukarnia Narodowa przy ulicy Wolskiej, zwanej obecnie Józefa Piłsudskiego.
Józef Telz był nie tylko dobrym fachowcem, ale także znakomitym organizatorem. W roku 1900 po raz pierwszy w Krakowie zastosował do funkcjonowania maszyn drukarskich, prąd elektryczny. Ustawicznie rozwijał, udoskonalał i unowocześniał produkcję, wprowadzając nowoczesne techniki drukarskie. W Drukarni Narodowej drukowano wiele książek z bogatą szatą graficzną i licznymi ilustracjami. Z usług tego coraz bardziej znanego przedsiębiorstwa korzystali liczni, poważni wydawcy, między innymi J. Mortkowicz, L. Fiszer, W. Trzaska i inni. Drukowano encyklopedie, kilkunastotomową Geografię Powszechną, Dzieje Malarstwa w Polsce, Biblię Hebrajską i wiele innych znanych i cenionych woluminów. Naftali Józef Telz był otoczony powszechnym szacunkiem i uznaniem. Otrzymywał szereg odznaczeń i nagród na wystawach w Polsce i zagranicą. Pełnil także zaszczytne funkcje społeczne, był między innymi przewodniczącym Związku Właścicieli małopolskich drukarń, oraz Sądu Cennikowego.
W lutym 1939 roku przeszedł na katolicyzm i przyjął na chrzcie imię Józef, używając od tej pory imion – Napoleon Józef. Po wybuchu II wojny światowej , poważnie już wtedy chory na cukrzycę, wraz z rodziną opuścił w 1941 roku Kraków i ukrywał się w Warszawie, gdzie zmarł. Po zakończeniu wojny, w roku 1952 Drukarnię Narodową upaństwowiono.

niemiecki

Naftali Josef Telz, der keiner wohlhabenden jüdischen Familie entstammte, entschied sich noch als ein kleiner Junge, Drucker zu werden. Mit 14 Jahren begann er in Lemberg die Berufslehre. Er setzte sie dann in Deutschland, der Schweiz und Frankreich fort. Nach der Rückkehr in die Heimat und mehrjähriger Arbeit als Setzer in einer Lemberger Druckerei kam er nach Krakau und kaufte für das ersparte Geld eine vor dem Bankrott stehende, verwahrloste Druckerei. Bald erwies sich, dass er nicht nur ein guter Fachmann in seiner Branche, sondern auch ein durchaus begabter und unternehmerisch denkender Organisator war.
Den verkommenen Betrieb entwickelte er weiter, er modernisierte ihn und gewann dabei großes Lob und Anerkennung bei den Kunden. Auf diese Weise entstand in Krakau die Nationaldruckerei mit Sitz in der Straße ul. Wolska, heute ul. Piłsudskiego. Dort wurden viele Werke von großer Bedeutung gedruckt und die Dienstleistungen von Telz wurden von den besten Herausgebern in Polen in Anspruch genommen. Als privates Unternehmen agierte die Druckerei bis zum Ausbruch des 2. Weltkrieges. Während der Okkupierungszeit wurde die Druckerei von den Deutschen genutzt. Josef Telz, der sich im Februar 1939 taufen ließ, verließ Krakau mit seiner Familie im Jahre 1941 und versteckte sich in Warschau, wo er auch gestorben ist. Im Jahre 1952 wurde die Nationaldruckerei verstaatlicht.

Information published at 1 October 2008