Cracow is a city of wonderful relics and monuments, and also of renowned specialists who are capable of saving them from decay. Restorers of works of art at the National Museum faced an exceptional task recently. They were entrusted with the task of conserving one of the most important symbols of Ukrainian statehood – the 17th-century flag of Hetman Ivan Mazepa. After a year of very difficult work they were able to return it to the Ukrainian authorities with the conviction that they had saved it.
The flag, which has an area of six square meters, is one of three preserved symbols of the power of Cossack leaders in the world. It was made for Ivan Samoylovich in Moscow in the 17th century, and later given to Ivan Mazepa. After the Battle of Połtawa (1709), in which Russian troops defeated the Swedes and the Cossacks, who supported the Swedes under Mazepa’s command, the flag belonged to Hetman Pavlo Skoropadskiy for years.
Until recently, the flag had been deposited at the Charkov Historical Museum, but was not on display due to its catastrophic condition. When it was brought to Cracow in 2007, the loss of fabric on the flag was estimated at about 46% of its surface. The preserved part consisted mainly of separate, fragile fragments of silk fabrics. The painted ornamentation and gilding survived only in trace form. The team of specialists in fields such as conservation of works of art, chemistry, biology, and history of art from Poland, Ukraine, Russia, and Italy, formed at the National Museum, worked out a detailed conservation programme, which aimed to preserve the existing elements without any attempt at reconstructing the irrevocably lost ones. Thus, the remains of the 19th-century conservation work were removed, both sides of the flag were cleaned and the painted layers and gilding were backed. The relic was also examined scientifically and a special case in which it can be exhibited was made.
The work was financed by the Ukrainian Intellectual Cooperation Foundation ‘Ukraine – 21st Century’. The flag was returned to Ukraine and the ministers of culture of both countries participated in a ceremony to hand it over. At present it is being exhibited at a major Ukrainian-Swedish exhibition in Kiev.

Kraków to miasto wspaniałych zabytków, ale i znanych szeroko w świecie fachowców, którzy potrafią ratować je przed zagładą. Konserwatorzy dzieł sztuki z Muzeum Narodowego stanęli ostatnio przed wyjątkowym zadaniem. Otrzymali do konserwacji jeden z najważniejszych symboli ukraińskiej państwowości, XVII-wiecznej Chorągwi Hetmańskiej Iwana Mazepy. Po roku trudnych prac mogli przekazać ją władzom ukraińskim z przekonaniem, że ją uratowali. Chorągiew o powierzchni 6 m kw. jest jednym z trzech takich symboli władzy hetmanów kozackich zachowanych w świecie. Wykonana została w XVII wieku w Moskwie dla hetmana Iwana Samojłowicza, a potem nadano ją Iwanowi Mazepie. Po bitwie pod Połtawą (1709 r.), w której wojska rosyjskie pokonały Szwedów i walczących wspólnie z nimi Kozaków dowodzonych przez Mazepę, długo służyła hetmanowi Skoropadzkiemu. Ostatnio przechowywana była w Muzeum Historycznym w Charkowie. Nie była jednak eksponowana ze względu na jej katastrofalny stan.
Kiedy trafiła do Krakowa w 2007 r., ubytki tkanin wynosiły 46 proc. jej powierzchni. Część zachowana składała się z wielkiej liczby oddzielnych, bardzo kruchych fragmentów jedwabi. Zdobienia malarskie i złocenia zachowały się w śladowej formie. Powołany w Muzeum Narodowym zespół specjalistów z zakresu m.in. konserwacji dzieł sztuki, chemii, biologii i historii sztuki pochodzących z Polski i Ukrainy, ale także Rosji i Włoch, przygotował program konserwatorski, który zakładał zachowawczy charakter prowadzonych prac bez rekonstrukcji bezpowrotnie zniszczonych elementów.
Usunięto więc pozostałości XIX-wiecznej konserwacji, oczyszczono obie strony chorągwi, podklejono warstwy malarskie i złocenia. Opracowano także zabytek naukowo i przygotowano specjalną gablotę, w której zabytek może być eksponowany. Prace sfinansowała ukraińska Fundacja Współpracy Intelektualnej „Ukraina – XXI wiek”.
Chorągiew wróciła na Ukrainę, a w jej przekazaniu uczestniczyli ministrowie kultury obu krajów. Obecnie prezentowana jest na wielkiej ukraińsko-szwedzkiej wystawie w Kijowie.

Krakau ist die Stadt der herrlichen Sehenswürdigkeiten, aber auch der weltweit bekannten Fachleute, die sie vor der Vernichtung retten können. Die Konservatoren der Kunstwerke des Nationalmuseums wurden neulich vor eine außerordentliche Aufgabe gestellt. Sie erhielten den Auftrag zur Konservierung eines der wichtigsten Symbole der ukrainischen Staatlichkeit, der Fahne des Feldherrn Iwan Mazepa aus dem 17. Jh. Nach einem Jahr mühevoller Arbeit konnte die Fahne den ukrainischen Behörden in der Überzeugung, dass sie gerettet wurde, wieder überreicht werden.